Μικροπλαστικά στον αέρα: Η νέα, αόρατη απειλή πάνω από τις μεγαλουπόλεις

Για χρόνια, τα μικροπλαστικά αντιμετωπίζονταν ως ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα που αφορά κυρίως τους ωκεανούς και τα εδάφη. Νεότερα επιστημονικά δεδομένα, ωστόσο, δείχνουν ότι η ατμόσφαιρα των μεγάλων πόλεων αποτελεί πλέον έναν ακόμη κρίσιμο χώρο συσσώρευσης αυτών των σωματιδίων, προσθέτοντας μια νέα διάσταση στη συζήτηση για την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Η παρουσία μικροπλαστικών στον αέρα δεν αποτελεί πλέον μεμονωμένη παρατήρηση, αλλά ένα φαινόμενο που καταγράφεται όλο και συχνότερα σε πυκνοκατοικημένα αστικά περιβάλλοντα, εγείροντας ερωτήματα για τις επιπτώσεις στην υγεία και στο περιβάλλον.

Η πόλη ως βασική δεξαμενή μικροπλαστικών

Σύμφωνα με τη μελέτη που παρουσιάζεται στο Phys.org, οι ερευνητές διαπιστώνουν ότι η αστική ατμόσφαιρα λειτουργεί ως πρωτογενής δεξαμενή μικροπλαστικών. Τα σωματίδια αυτά προέρχονται από καθημερινές ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως:

• η φθορά ελαστικών και δρόμων,

• τα συνθετικά υφάσματα και ρούχα,

• τα πλαστικά απορρίμματα,

• η βιομηχανική και οικοδομική δραστηριότητα.

Όπως επισημαίνεται στο ίδιο άρθρο, οι πόλεις δεν είναι απλώς σημεία εκπομπής, αλλά και περιοχές όπου τα μικροπλαστικά παραμένουν αιωρούμενα για μεγάλα χρονικά διαστήματα, μεταφερόμενα από τα ατμοσφαιρικά ρεύματα.

Ένας νέος, «αόρατος» ατμοσφαιρικός ρύπος

Οι επιστήμονες που μιλούν στο Phys.org τονίζουν ότι τα μικροπλαστικά δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται ως περιβαλλοντικό πρόβλημα περιορισμένο στο νερό και το έδαφος. Αντίθετα, εντάσσονται στη γενικότερη εικόνα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, μαζί με τα αιωρούμενα σωματίδια PM2.5 και PM10.

Η συνύπαρξή τους με άλλους ρύπους δημιουργεί ένα πιο σύνθετο μίγμα επιβαρυντικών παραγόντων στον αέρα των πόλεων, το οποίο μέχρι σήμερα δεν αποτυπώνεται επαρκώς στους καθιερωμένους δείκτες ποιότητας αέρα.

Επιπτώσεις στην υγεία: ένα πεδίο που ανοίγει

Αν και η επιστημονική έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, είναι πλέον σαφές ότι τα μικροπλαστικά μπορούν να εισέλθουν στον ανθρώπινο οργανισμό μέσω της αναπνοής. Τα μεγαλύτερα σωματίδια κατακρατούνται στο ανώτερο αναπνευστικό σύστημα, ενώ τα μικρότερα ενδέχεται να διεισδύσουν βαθύτερα στους πνεύμονες.

Η πιθανή μακροχρόνια έκθεση σε αερομεταφερόμενα μικροπλαστικά, ιδίως σε αστικά περιβάλλοντα με ήδη αυξημένα επίπεδα ρύπανσης, ενισχύει τις ανησυχίες για επιπτώσεις στο αναπνευστικό και καρδιαγγειακό σύστημα.

Πέρα από την υγεία: επιδράσεις στην ατμόσφαιρα υπό διερεύνηση

Τα μικροπλαστικά εξετάζονται πλέον και ως παράγοντας που ενδέχεται να επηρεάζει ατμοσφαιρικές διεργασίες. Ερευνητικές ομάδες διερευνούν αν τα σωματίδια αυτά μπορούν να συμβάλλουν στη διάχυση της ηλιακής ακτινοβολίας ή να αλληλεπιδρούν με τον σχηματισμό νεφών.

Αν και τα διαθέσιμα δεδομένα βρίσκονται ακόμη υπό αξιολόγηση, η παρουσία ενός νέου τύπου αιωρούμενων σωματιδίων στην ατμόσφαιρα ανοίγει ένα νέο πεδίο μελέτης για τη σχέση ρύπανσης και κλιματικών διεργασιών.

Ένα κενό στη ρύθμιση και την παρακολούθηση

Παρά τη σοβαρότητα των ενδείξεων, τα μικροπλαστικά στην ατμόσφαιρα παραμένουν ουσιαστικά εκτός θεσμικού πλαισίου. Δεν υπάρχουν σαφή όρια ή συστηματικά προγράμματα παρακολούθησης, αντίστοιχα με εκείνα που ισχύουν για άλλους ατμοσφαιρικούς ρύπους.

Η επιστημονική κοινότητα επισημαίνει την ανάγκη τα μικροπλαστικά να ενταχθούν στους δείκτες ποιότητας αέρα, καθώς και τη σημασία πολιτικών που στοχεύουν στη μείωση της πλαστικής ρύπανσης ήδη από την πηγή της.

Πηγές: Phys.org, Naftemporiki – Green, European Environment Agency (EEA), Scientific Reports / Nature Portfolio